Koç katımı, koyunculukta yılın geri kalanını belirleyen en kritik dönemdir; koyunların aynı anda koça gelmesi, doğumların tek bir dönemde toplanmasını ve kuzu başına kazancın artmasını sağlar.

Koç katımı sadece koçu sürüye salmaktan ibaret değildir. Koyunun kızgınlık göstermesi, döl tutması ve gebeliğin sağlıklı başlaması gerekir. Koçun da aşım isteği ve sperm kalitesi açısından iyi durumda olması şarttır. Bu iki tarafın hazırlığı, katımdan haftalar önce başlar.

Bu yazıda koç katımı döneminde nelere dikkat etmeniz gerektiğini, koyun ve koçlarda beslemenin neden bu kadar önemli olduğunu ve Dr. Derman Koyun - Koç ProPremiks'in bu dönemde nasıl kullanılacağını adım adım anlatıyor olacağım.

Koç katımından önce hazırlık: neler yapılmalı?

Başarılı bir katım için hazırlık, koç katımından yaklaşık 6–8 hafta önce başlar. Bu dönemde şu noktalara dikkat edin:

• Kondisyon puanı: Koyunların katım öncesinde ne zayıf ne de aşırı yağlı olması gerekir. Çok zayıf koyunda kızgınlık gecikir, aşırı yağlı koyunda döl tutma ve ikizlik olumsuz etkilenebilir. Hedef, orta-iyi kondisyondur.
• Sağlık kontrolü: İç ve dış parazit mücadelesi, gerekli aşılar, tırnak bakımı ve meme kontrolü katımdan önce tamamlanmalıdır. Sağlıklı hayvan, üremeye daha iyi cevap verir.
• Koç ve koyunların ayrılması: Koçları, katımdan en az 3–4 hafta önce koyunlardan uzak tutmak (görme ve koku teması olmadan) faydalıdır. Katım günü koçlar sürüye girdiğinde kızgınlıklar daha toplu başlar. Buna "koç etkisi" denir.
• Yaşlı ve verimsiz hayvanların ayıklanması: Düşük döl verimli, meme problemi olan veya sağlıksız koyunlar sürüden ayıklanmalıdır.
• Dengeli rasyon: Enerji, protein, vitamin ve mineral birlikte düşünülmelidir. Yalnızca enerjiye odaklanmak yeterli değildir.

Toplu kızgınlık neden bu kadar önemli?

Koyunlar uzun bir süre boyunca dağınık şekilde koça gelirse doğumlar da uzun bir döneme yayılır. Bir koyun bugün, bir diğeri 15 gün, bir başkası bir ay sonra gebe kaldığında kuzulama dönemi haftalarca sürer.

Dağınık doğumların işletmeye bedeli şunlardır:

• İşçilik ve gece nöbeti süresi uzar.
• Kuzu takibi, aşılama ve etiketleme zorlaşır.
• Kuzular arasında yaş ve ağırlık farkı büyür; satış partileri homojen olmaz.
• Ağıl hijyeni ve hastalık baskısı uzun süre devam eder.

Kızgınlıklar toplu olduğunda koça gelmeler yaklaşık 1 aylık bir döneme yoğunlaşır. Koyunlarda östrus döngüsü yaklaşık 16–17 gün sürdüğünden, doğru yönetilen bir sürüde ilk 17 gün içinde koyunların büyük kısmı kızgınlık gösterir. Bu aşamada koyunlar gebe kalmazsa ikinci döngüde yeniden koça gelir; yani 35 günlük bir katım dönemi çoğu sürü için yeterli bir pencere sunar.

İkizlik oranı neye bağlı?

İkizlik; ırk, yaş, genetik yapı, koyunun kondisyonu ve katım dönemindeki beslenme gibi birçok etkene bağlıdır. İşletme olarak en çok etkileyebildiğimiz alan beslemedir.

Katım öncesi ve katım sırasında doğru enerji desteği ile birlikte vitamin ve mineral dengesi sağlandığında, ovulasyon performansının desteklenmesi hedeflenir. Daha fazla yumurtanın döllenmesi ve embriyoların sağlıklı tutunması, ikizlik potansiyelinin değerlendirilmesinde önemlidir. Unutmayın: ikizlik, kuzu başına değil koyun başına kazancı artırır; ancak ikiz doğan kuzuların bakımı da daha dikkatli yapılmalıdır.

Koçlar unutulmasın !

Bir koç birçok kuzunun babasıdır; bu yüzden koçtaki üreme sorunu tüm sürüyü etkiler. Başarılı bir aşım sezonu yalnızca koyunların hazırlanmasıyla olmaz.

Sperm üretimi yaklaşık 7 hafta sürer. Bu nedenle koçun bugünkü beslenmesi, 1,5–2 ay sonraki sperm kalitesini etkiler. Koçların aşım sezonuna iyi kondisyonla girmesi ve rasyonlarında enerjinin yanında vitamin ve mineral desteğinin bulunması gerekir.

Koç yönetiminde dikkat edilecekler:

• Koç/koyun oranı: 100 koyunluk bir sürüde 5-7 adet koç katımı hedeflenmelidir. Sürü büyüklüğüne ve arazi yapısına göre bu oran değişebilir.
• Koç muayenesi: Testis yapısı, ayak ve bacak sağlığı, diş ve genel kondisyon katımdan önce kontrol edilmelidir.
• Yedek koç: Yorulan veya sakatlanan koçun yerine geçecek en az bir koç bulundurun.
• Ek yemleme: Koçlar katım döneminde yemekten çok koyunlarla ilgilenir ve kilo kaybedebilir. Bu nedenle katım öncesi kondisyon önemlidir; katım sırasında ayrıca tahıl ve premiks desteği verilmelidir.

Üreme için vitamin ve mineraller

Katım döneminde enerji tek başına yeterli değildir; üreme fonksiyonlarında görev alan vitamin ve minerallerin rasyonda yeterli ve dengeli bulunması gerekir.

Üste satır ekleAşağıya satır ekleSatırı silSola sütün ekleSağa sütün ekleSütünü silBesin maddesiÜremedeki rolüBeta-karotenYumurtalık ve sarı cisim fonksiyonlarına katkı; kızgınlığın belirginliğini desteklerA vitaminiÜreme organlarının sağlığı ve embriyo gelişimiE vitamini ve selenyumAntioksidan koruma; sperm ve embriyo kalitesi, döl tutmaÇinkoSperm üretimi, hormon dengesi ve üreme organlarının sağlığı

Kuru ot, saman ve kırma tahıl rasyonlarında bu maddeler çoğu zaman yetersiz kalır. Özellikle uzun süre depolanmış kaba yemde beta-karoten ve vitamin düzeyi düşer; bazı bölgelerin topraklarında selenyum ve çinko eksikliği görülür. Bu yüzden katım dönemi için rasyona hedefli bir premiks eklemek, eksikleri kapatmanın pratik bir yoludur.

Dr. Derman Koyun - Koç ProPremiks nedir?

Dr. Derman Koyun - Koç ProPremiks, hem koyunların hem de koçların üreme dönemindeki besin madde ihtiyaçlarını desteklemek için geliştirilmiş özel bir premiks çözümüdür.

İçeriğindeki beta-karoten, A ve E vitaminleri ile selenyum, çinko ve diğer önemli mineraller, üreme fonksiyonlarının ve hayvanların genel kondisyonunun desteklenmesine katkı sağlar.

Ürünle hedeflenen faydalar:

• Koyunların toplu koça gelmesine yardımcı olur.
• İkizlik doğum oranını artırmada etkilidir.
• Koçların sperm kalitesini ve miktarını artırır.
• Koçların aşım gücünü artırır.
• Doğan kuzunun ağırlığını ve yaşama gücünü artırır.
• Süt verimini artırır ve laktasyon süresini uzatır.
• Sağlık ve refahı destekler.

Ürünün en önemli özelliği, tek bir ürünle hem koyunları hem de koçları üreme sezonuna hazırlamasıdır.

Koyun-Koç ProPremiks nasıl kullanılır?

Kullanım toplam 30 gün sürer: koç katımından 10 gün önce başlanır, koçlar koyunlarla buluşturulduktan sonra 20 gün daha devam edilir.

Üste satır ekleAşağıya satır ekleSatırı silSola sütün ekleSağa sütün ekleSütünü silDönemSüreKoyun (günlük)Koç (günlük)Katım öncesiKatımdan 10 gün önce başla100 g ProPremiks200 g ProPremiksKatım sırasındaKoçlar koyunlarla buluştuktan sonra 20 gün100 g ProPremiks200 g ProPremiks

Koyun-Koç ProPremiks'in yanında rasyon şu şekilde olmalıdır:

Üste satır ekleAşağıya satır ekleSatırı silSola sütün ekleSağa sütün ekleSütünü silYemKoyun (günlük)Koç (günlük)Tahıl kırması veya ezmesi600 g1 kg 200 gKuru ot veya saman1,5–2 kg1,5–2 kg

* Koyun-Koç Propremiks kullanımıyla birlikte başlanıp koç katımından sonra 40. güne kadar bu besleme uygulanır. Toplamda 50 gün boyunca tahıl takviyesi kaba yemle besleme yapılmış olur.

Pratik ipuçları:

• Premiksi günlük tahıl kırmasıyla iyice karıştırıp yemliğe verin; her hayvanın payını alabilmesi için yeterli yemlik boyu bırakın.
• Koçlara kendi dozlarını verebilmek için, mümkünse yemlemeyi katım öncesinde ayrı yapın.
• Temiz ve taze su bulundurun.
• Ürün ambalajındaki saklama ve kullanım bilgilerine uyun.

Koç katımında sık yapılan hatalar

1. Katım gününden hemen önce yemlemeye başlamak. Beslemenin etkisi birkaç haftada ortaya çıkar; hazırlığı erken başlatın.
2. Koyunları aşırı yağlandırmak. Fazla kilo, döl tutmayı ve ikizliği olumsuz etkileyebilir.
3. Koçları ihmal etmek. Koçu sadece sürüye katmak yeterli değildir; kondisyon ve beslenmesi de planlanmalıdır.
4. Koç sayısını az tutmak. Fazla koyuna tek koç bakıyorsa aşım dağınık kalır, bazı koyunlar koçsuz kalabilir.
5. Sağlık kontrolünü atlamak. Parazit, aşı ve ayak sağlığı gibi eksikler üremeyi doğrudan etkiler.
6. Katım ve doğum kaydı tutmamak. Hangi koyunun ne zaman koça geldiğini bilmek, doğum tarihini ve bir sonraki yılın planını kolaylaştırır.

Katım takvimi örneği

Gebelik süresi yaklaşık 150 gün (5 ay) olduğundan, katım tarihini kuzulamayı istediğiniz mevsime göre planlayın. Örneğin ekim başında yapılan katımda doğumlar mart ayına denk gelir. Kuzulama döneminde havaların uygun olması, kuzu ölümlerini azaltır.

Sonuç

Çok kuzu hedefi, yalnızca koç katımında değil, katımdan önce uygulanan doğru besleme programıyla başlar. Doğumların toplu gerçekleştiği bir sürüde kuzu takibi, besleme, aşılama ve genel sürü yönetimi çok daha planlı yapılabilir.

Sürünüzü üreme sezonuna güçlü hazırlamak ve ikizlik potansiyelini desteklemek için Dr. Derman Koyun / Koç ProPremiks'i koç katımından 10 gün önce kullanmaya başlayın; doğru hazırlık, toplu koç katımı ve güçlü bir kuzulatma dönemi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.bu blog yazısına kısa metin oluştur